منظور از بازار مالی فارکس چیست و شرایط فعالیت در آن چگونه است؟

خواندن این مطلب

13 دقیقه

زمان میبرد!

بازار مالی فارکس (Forex) که نام آن مخفف عبارت Foreign Exchange است، از قدیمی‌ترین بازارهای مالی بوده که معامله‌گران حقیقی و حقوقی (مانند بانک‌ها و موسسات مالی یا افراد معمولی) می‌توانند در آن به خرید، فروش یا مبادله‌ی ارزهای رایج کشورها بپردازند.

بازار Forex در حال حاضر بزرگترین بازار مالی جهان محسوب می‌شود که بسیاری از بانک‌ها، شرکت‌های تجاری، بانک‌های مرکزی، شرکت‌های مدیریت سرمایه‌گذاری، صندوق‌ها و سرمایه‌گذاران و معامله‌گران خُرد پنج روز در هفته در آن به فعالیت می‌پردازند.

حجم معاملات روزانه‌ در بازار فارکس به تریلیون‌ها دلار می‌رسد و تا حدی نسبت به بازارهای دیگر، دارای ثبات بیشتر و ریسک‌ کمتری است. در این مطلب قصد داریم درباره‌ی بازار مالی فارکس توضحیاتی مختصر اما جامع ارائه کنیم و ببینیم که این بازار چگونه شکل گرفته و امروزه برای فعالیت در آن باید چه اقداماتی انجام دهیم.

فارکس چیست؟ به زبان ساده

فارکس به زبان ساده به معنی بازاری است که در آن پول کشورهای مختلف می‌تواند بطور آزادانه، غیرمتمرکز و بدون نظارت دولت‌ها یا وابستگی آن پول‌ها به یک پول مرجع مانند دلار یا یک فلز گرانبها مانند طلا، میان معامله‌گران و سرمایه‌گذاران داد و ستد شود.

بسیاری از کارشناسان تاریخچه‌ی شکل‌گیری بازار فارکس را به قرون 14 و 15 میلادی نسبت می‌دهند که در دوره‌ی پس از قرون وسطی با تشکیل اولین بانک‌های اروپایی، تاجران کشورهای مختلف توانستند با پول‌های مخصوص کشور خود که از همگی از فلزات گرانبها ساخته شده بودند یا پشتوانه‌ی آنها چنین فلزاتی بود، به داد و ستد مالی با یکدیگر بپردازند.

بازار مالی فارکس در شکل نوین آن

همانطور که اشاره شد، پول کشورها حتی تا سال‌ها پس از جنگ جهانی اول مبتنی بر فلزات گرانبها مانند نقره و طلا بود. اما پس از وقوع جنگ جهانی دوم، این سیستم مالی دچار فروپاشی شد و نظام پولی پیشین، جای خود را به سیستمی موسوم به «برتون وودز» داد. این سیستم که حاصل توافق کشورهای قدرتمند جهان در سال 1944 بود، دلار آمریکا را جایگزین طلا نمود و به این ترتیب ارز رایج هر کشور، می‌توانست بر منبای دلار معامله و ارزش‌گذاری شود. از طرفی دولت آمریکا نیز وعده داد که موجودی دلار جهانی را با ذخایر طلا پشتیبانی کند.

البته این قرارداد بعدها در سال 1971 توسط ریچارد نیکسون رئیس جمهور آمریکا تعلیق شد. لغو قرارداد برتون وودز منجر به شکل‌گیری سیستم شناوری آزاد ارزها شد که به اعتقاد بسیاری، ادامه‌ی این روند در سال 1973 منجر به شکل‌گیری بازار مالی فارکس به شکل مدرن و امروزی آن شد تا پول کشورهای مختلف نه بر حسب دلار یا طلا، بلکه بر حسب میزان عرضه و تقاضا در بازارهای بین‌المللی تعیین ‌شود و هر ارزی بتواند مستقیماً در ازای هر ارز دیگری خرید، فروش یا مبادله شود.

بازار فارکس در شکل جدیدِ آن، بارِ دیگر در دهه‌ی 90 میلادی و با گسترش اینترنت، متحول شد. در این دوره افراد ‌توانستند براحتی و با صرف زمان و انرژی بسیار کمتری به آخرین قیمت‌های جهانی دسترسی داشته باشند و ارزهای کشورهای مختلف جهان، مثلاً کشورهای واقع در جنوب شرقی آسیا نیز به این بازار مبادلات ارزی بپیوندند و پول کشور خود را در آن عرضه کنند.

تاریخچه فارکس از زبان یک معامله‌گر

معرفی بروکر ایت کپ EIGHTCAP و نحوه ثبت نام در آن

در بازار مالی فارکس چه چیزهایی خرید و فروش می‌شود؟

با توضیحاتی که در قسمت‌های قبل داده شد، شاید این تصور برای شما پیش بیاید که فارکس محلی برای تبادل و خرید و فروش پول است، اما جالب است بدانید که اگرچه عمده معاملات فارکس مربوط به مبادله‌ی جفت ارزها است، اما طیف وسیعی از کالاها یا ابزارهای مالی نیز در آن به خرید و فروش گذاشته می‌شوند؛ از کالاهایی مانند طلا و نفت گرفته (Commodity) تا اوراق قرضه (Bonds)، سهام (Stock)، شاخص‌ها (Indices) و حتی ارز دیجیتال.

در بازار مالی فارکس چه چیزی معامله می‌شود؟

اگرچه رمزارزها یا ارزهای دیجیتال معمولاً بر بستر صرافی‌های ارز دیجیتال معامله می‌شوند، اما جالب است بدانید که امکان معامله‌ی آنها به شکل CDF نیز در بازار مالی فارکس امکان‌پذیر است. همچنین توجه داشته باشید که منظور از معامله‌ی کالا یا کامودیتی در فارکس، خرید و فروش خودِ آن کالا نیست؛ یعنی شما در ازای پرداخت مبلغی مشخص، مقدار مشخصی از کالای واقعی را دریافت نمی‌کنید، بلکه در واقع شما بر روی نوسانات قیمت کالاها معامله انجام می‌دهید.

چه چیزی در فارکس معامله می‌شود؟ به زبان ساده

معاملات جفت‌ارز در فارکس به چه شکل انجام می‌گیرد؟

همانطور که اشاره شد، عمده‌ی معامله‌گران فارکس، برای معامله یا سرمایه‌گذاری بر روی جفت‌ارزها است که به این بازار می‌آیند و بیشترین حجم معاملات روزانه‌ی فارکس نیز به همین خرید و فروش جفت ارزها اختصاص دارد.

می‌دانیم که ارزش واحدهای پولی در کشورهای مختلف با یکدیگر برابر نیست؛ مثلاً یک پوند انگلیس ارزشی معادل یک دلار آمریکا ندارد یا هر درهم امارات از دینار کویت ارزش بسیار کمتری دارد. از سوی دیگر، خودِ همین اختلاف قیمت که به آن در اصطلاح فنی‌تر، نرخ تبدیل می‌گویند، همیشه مقدار ثابتی نیست و بعضاً حتی به شکل روزانه و ساعتی نیز در نوسان است. همین نوسانات نرخ تبدیل جفت‌ ارزهای مختلف است که معامله‌گران را به سمت بازار مالی فارکس سوق می‌دهد و محل کسب سود توسط آنهاست.

انواع جفت ارزهای قابل معامله در فارکس

دانستیم که برای معامله‌‌ی پول در بازار فارکس، معامله‌گر یا سرمایه‌گذار باید روی جفت ارزها معامله کند. یکی از محبوب‌ترین جفت ارزها در نزد معامله‌گران فارکس، یورو به دلار آمریکا (EUR/USD) است که در آن ارزش هر یک یورو در برابر ارزش یک دلار ارزیابی خواهد شد.

به این ترتیب، مثلاً معامله‌گری که شرایط اقتصادی آمریکا را نسبت به شرایط اقتصادی اروپا مثبت‌تر ارزیابی می‌کند، به این نتیجه می‌رسد که یک دلار در طی روزها یا هفته‌های آینده ارزش بیشتری در ازای قیمت کنونی یک یورو خواهد داشت و با خرید هر دلار در قیمت کنونی و فروش آن در قیمت بالاتر در آینده‌ای نزدیک، سود کسب می‌کند.

از مشهورترین و پرمعامله‌ترین جفت ارزهای حالِ حاضرِ بازار فارکس، علاوه بر یورو به دلار، می‌توان به پوند به دلار GBP/USD، دلار به ین USD/JPY و دلار به فرانک سوییس USD/CHF اشاره کرد. در اصطلاح خودِ معامله‌گران، به جفت ارزهایی که یک پای آنها دلار است، «جفت ارز اصلی» گفته می‌شود؛ به دیگر جفت ارزهایی که یک سمت آنها دلار نباشد، مانند پوند به ین GBP/JPY جفت ارزهای فرعی می‌گویند.

کیل زون فارکس Forex kill zone چیست و چه کاربردی دارد؟

جفت ارزهای دیگری هم وجود دارند که به جفت ارزهای «غیرمعمول» مرسوم‌اند. جفت ارزهای غیرمعمول به آن دسته از ارزهایی گفته می‌شود که یک یا هر دو طرف معامله، ارز کشورهای در حال توسعه قرار گرفته باشد مانند لیر به روبل TRY/RUB.

چرا قیمت‌ها در بازار فارکس نوسان دارند؟

ارزش پول کشورهای مختلف تحت تأثیر عوامل متعددی قرار می‌گیرد. عواملی مانند نرخ بهره بانکی، تورم، نرخ بیکاری، میزان صادرات، رشد اقتصادی، کسری بودجه، روابط بین‌المللی و حتی رویدادهای سیاسی مثل انتخابات می‌توانند باعث تغییر ارزش پول‌های فیات (پول‌های رایج کشورها) شوند.
برای مثال، سخنرانی رئیس بانک مرکزی کشورهای مهم مانند آمریکا یا چین، اعلام نرخ تورم یا سایر اخبار کلیدی می‌تواند ارزش پول یک کشور را به‌سرعت بالا یا پایین ببرد. معامله‌گران حرفه‌ای با استفاده از تقویم اقتصادی (Economic Calendar) این رویدادها را رصد می‌کنند و با تحلیل آن‌ها، ارزی را که احتمال رشد دارد می‌خرند یا ارزی را که ممکن است افت کند می‌فروشند.

چرا بازار فارکس جذاب است؟

بازار فارکس امکان مبادله ارزهای رسمی را برای بانک‌ها، دولت‌ها، مؤسسات مالی و معامله‌گران خرد فراهم می‌کند. این معاملات بین بانک‌های سراسر جهان انجام می‌شود و معامله‌گران نیز از این فرصت بهره می‌برند.
این بازار 24 ساعته فعال است؛ وقتی بانک‌های آسیایی تعطیل می‌شوند، بانک‌های اروپایی و سپس آمریکایی شروع به کار می‌کنند و این چرخه ادامه می‌یابد. این ویژگی به معامله‌گران اجازه می‌دهد در هر زمان که بخواهند وارد بازار شوند.
یکی دیگر از جذابیت‌های فارکس، حجم معاملات عظیم آن است که روزانه بیش از 5 تریلیون دلار برآورد می‌شود. برای مقایسه، ارزش کل بازار ارزهای دیجیتال حتی در اوج قیمت بیت‌کوین (حدود 64 هزار دلار) تنها به 2.5 تریلیون دلار رسید. این نقدینگی بالا باعث می‌شود بازیگران بزرگ با اطمینان بیشتری سرمایه‌گذاری کنند، زیرا همیشه خریدار و فروشنده در بازار وجود دارد.

مزایا و معایب بازار فارکس

مانند هر بازار مالی دیگری، فارکس نیز نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارد. پیش از ورود به این بازار، آگاهی از این ویژگی‌ها ضروری است.

مزایای بازار فارکس

دسترسی آسان: هر فرد با حداقل 50 دلار و از طریق یک کارگزاری (بروکر) می‌تواند وارد این بازار شود. ثبت‌نام و فعال‌سازی حساب معمولاً کمتر از 3 روز طول می‌کشد.
فعالیت آنلاین 24/5: این بازار 5 روز هفته به‌صورت شبانه‌روزی فعال است و پلتفرم‌های کارگزاری ابزارهایی مانند قیمت‌های لحظه‌ای، اخبار و تحلیل‌های تکنیکال را ارائه می‌دهند.
اهرم (Leverage): اهرم به معامله‌گران اجازه می‌دهد با سرمایه کم، معاملات بزرگ‌تری انجام دهند و سود بیشتری کسب کنند. فارکس امکان استفاده از اهرم‌های بالا (مثل 100 یا 200) را فراهم می‌کند.
سود سریع: به دلیل نقدینگی بالا و نوسانات بازار، امکان کسب سود در زمان کوتاه وجود دارد.
معاملات دوطرفه: در فارکس می‌توان از افزایش یا کاهش ارزش ارزها سود کسب کرد. برخلاف برخی بازارها، در فارکس همیشه دو ارز با هم مبادله می‌شوند که فرآیند را ساده‌تر می‌کند.
نقدینگی بی‌نظیر: حجم معاملات روزانه فارکس آن را به یکی از نقدشونده‌ترین بازارهای مالی تبدیل کرده است.
تحلیل تکنیکال: فارکس به‌خوبی با ابزارهای تحلیل تکنیکال سازگار است و معامله‌گران می‌توانند با تکیه بر این ابزارها سودهای قابل‌توجهی کسب کنند.
کم بودن دستکاری قیمت: به دلیل حجم عظیم بازار، دستکاری قیمت‌ها در فارکس بسیار دشوار است، برخلاف بازارهای کوچک‌تر مانند سهام یا کالاها.
کارمزد پایین: هزینه‌های معامله در فارکس معمولاً فقط شامل اسپرد (اختلاف قیمت خرید و فروش) است و مالیات یا هزینه‌های اضافی دیگر وجود ندارد.
قوانین مالیاتی ساده: گزارش‌های مالیاتی در فارکس نسبت به سایر بازارها ساده‌تر است.

بروکر اوپو در فارکس چه ویژگی‌هایی دارد؟

معایب بازار فارکس

نوسانات شدید: نوسانات غیرقابل‌پیش‌بینی می‌توانند استراتژی‌های معامله‌گران کوتاه‌مدت را مختل کنند.
ریسک بالا برای معامله‌گران کوچک: حجم عظیم معاملات توسط بانک‌ها و مؤسسات بزرگ انجام می‌شود که به اطلاعات و فناوری پیشرفته‌تری دسترسی دارند. این موضوع می‌تواند معامله‌گران خرد را در موقعیت ضعف قرار دهد.
کمبود مقررات: فارکس یک بازار غیرمتمرکز (OTC) است و قوانین آن به‌اندازه بازارهای سهام یا اوراق قرضه جامع نیست. معامله‌گران باید خودشان اعتبار کارگزاری‌ها را بررسی کنند.
عدم درآمد دوره‌ای: برخلاف بازار سهام که سودهای دوره‌ای (مثل سود سهام) دارد، در فارکس سود عمدتاً از تغییرات قیمتی حاصل می‌شود. همچنین، پدیده رولوور (تغییرات قیمتی پس از تعطیلات آخر هفته) ممکن است سود یا ضرر غیرمنتظره‌ای ایجاد کند.

مهمترین کلماتی که درباره‌ بازار مالی فارکس به کار می‌رود

فارکس اصطلاحات فنی و تخصصی بسیاری دارد که یادگیری همگی آنها مستلزم وقت و آموزش کافی است. اما در این بخش به شکلی مختصر چند مورد از مهمترین اصطلاحات بازار مالی فارکس را بررسی خواهیم کرد.

اسپرد (Spread): اسپرد در واقع حکم همان کارمزد معاملات را دارد که هر معامله‌گر برای ورود به یک معامله باید بپردازد.
نرخ ارز: قیمت یک ارز نسبت به ارز دیگر را نشان می‌دهد. برای مثال، نرخ ارز EUR/USD نشان می‌دهد که چند دلار برای خرید یک یورو لازم است.
بروکر (Broker): بروکر نیز نقش همان کارگزاری را دارد که با ارائه‌ی ابزارهایی، امکان معامله را برای معامله‌گران خُرد، فراهم می‌کند.
پیپ (Pip): به کوچکترین واحد تغییر قیمت یک ارز یا سهم، پیپ گفته می‌شود؛ مثلاً اگر نرخ یورو به ین 1.556 باشد و در آینده به 1.566 برسد، می‌گویند قیمت یورو به ین 10 پیپ تغییر داشته است.
اسک (Ask): به معنی خرید یک ارز یا سهم است.
بید (Bid): به معنی فروش یک ارز یا سهم است.
پوزیشن (Position): این اصطلاح در بازارهای مالی گوناگونی به کار می‌رود و به معنی باز کردن یا انجام هرگونه معامله‌ی خرید یا فروش است.
لات (Lot): لات به تعداد مشخصی از یک ارز پایه یا سهام گفته می‌شود که کار شمارش را برای معامله‌گران آسان‌تر می‌کند. مثلاً وقتی می‌گوییم یک معامله‌گر 20 لات دلار خریداری کرده یعنی 200 هزار دلار خریده است چرا که هر لات معمولاً برابر با 100 هزار واحد است؛ البته امروزه بروکرها برای فراهم آوردن امکان سرمایه‌گذاری‌های خُرد، لات‌های 100 دلاری نیز ارائه می‌دهند.
نرخ تبدیل (Exchange Rate): به این معنی است که در ازای تبدیل ارز پایه به ارز متقابل، چه میزان ارز متقابل به معامله‌گر تعلق می‌گیرد؛ مثلاً در تبدیل 1 پوند به دلار، اگر نرخ تبدیل پوند به دلار برابر با 1.32 باشد، به ازای تبدیل هر یک پوند به دلار، 1.32 دلار به معامله‌گر تعلق خواهد گرفت.

این مقاله می‌تواند اطلاعات خوبی درباره تمامی اصطلاحات فارکس به شما بدهد:

مهمترین اصطلاحات فارکس که باید بدانید

هات فارکس چیست؟ ( معرفی کامل و آموزش استفاده)

آیا معامله در فارکس سودآور است؟

فعالیت در فارکس می‌تواند سودآور باشد، اما موفقیت به شناخت دقیق مزایا و معایب، آموزش کافی و تجربه بستگی دارد. این بازار برای افرادی که به دنبال آزادی عمل، فعالیت آنلاین و انعطاف در ساعات کاری هستند، بسیار جذاب است. اما برای برخی، ریسک‌های آن ممکن است قابل‌قبول نباشد. با آموزش و انتخاب استراتژی مناسب، فارکس می‌تواند فرصت‌های مالی قابل‌توجهی فراهم کند.

فارکس برای ایرانی‌ها

با وجود محدودیت‌های بین‌المللی، کارگزاری‌های متعددی به ایرانیان امکان فعالیت در فارکس را ارائه می‌دهند. این معاملات به‌صورت CFD (قرارداد مابه‌التفاوت) انجام می‌شود، به این معنی که معامله‌گران مالک ارز واقعی نمی‌شوند و تنها از تغییرات قیمتی سود می‌برند.
بسیاری از این بروکرها علاوه بر فارکس، امکان معامله سهام، ETF، باینری آپشن و حتی ارزهای دیجیتال را فراهم می‌کنند. انتخاب بروکر مناسب با معیارهایی مانند رگولاتوری معتبر، حساب آزمایشی (دمو)، پشتیبانی از پلتفرم‌های متنوع، سهولت واریز و برداشت و خدمات پشتیبانی قوی، کلید موفقیت در این بازار است.

نکته کلیدی: پیش از ورود به فارکس، تحقیق، آموزش و تمرین در حساب‌های دمو را جدی بگیرید تا با اطمینان بیشتری در این بازار فعالیت کنید.

نحوه ثبت نام در بازار فارکس

به منظور فعالیت در بازار فارکس، ابتدا بایست در یک بروکر ثبت نام کنید. بروکرها که نقش کارگزاری را بر عهده دارند، با ارائه‌ی ابزارهای مالی و فنی، امکان خرید و فروش ارز یا سهام یا کالا را در ازای دریافت مقدار معینی کارمزد، فراهم می‌کنند. ثبت نام در بروکرها نیاز به احراز هویت و محل سکونت دارد و کاربر موظف است اطلاعات و مدارک هویتی خود مانند شناسنامه، کارت ملی، گذرنامه و… و همچنین مدارک محل سکونت مانند سند، قبض آب و برق یا… را در اختیار کارگزاری قرار دهد.

ما در کندل همیشه به کاربران پیشنهاد می‌کنیم برای شروع بازار فارکس حتما با اکانت دمو فارکس این کار را شروع کنند. اگر میخواهید بدانید چطور میتوان یک اکانت دمو در فارکس داشت این مقاله را بخوانید:

چرا باید با حساب دمو فارکس را شروع کنیم؟

خلاصه‌ای از چیزی که درباره فارکس باید بدانید

در این مطلب به بررسی کلیاتی درباره‌ بازار مالی فارکس پرداختیم و دیدیم که این بازار، یکی از بزرگترین بازارهای مالی جهان با حجم معاملات روزانه بیش از 6 تریلیون دلار است. بازاری که ما امروز به آن فارکس یا Foreign Exchange می‌گوییم، در دهه‌ی 70 میلادی بوجود آمده و روزانه اقلامی مانند ارز، کالا، اوراق قرضه، سهام و… در آن معامله می‌شود.

البته این معامله بر روی خود این اقلام نیست و غالباً معامله بر روی قیمت آنها صورت می‌گیرد؛ مثلاً شما پوند را در ازای دلار می‌خرید یا می‌فروشید و از اختلاف قیمت میان این دو ارز، می‌توانید سود کسب کنید. برای فعالیت در بازار فارکس، ضمن آموزش و آشنایی با اصطلاحات فنی این بازار، باید در یک بروکر (کارگزاری) نیز ثبت نام کنید.

لازم است توجه داشته باشید که بر خلاف صرافی‌های ارز دیجیتال که تنها با یک ایمیل نیز می‌توانید در آنها ثبت نام کنید و به داد و ستد مالی بپردازید. اغلب بروکرها برای ثبت نام از شما درخواست بارگذاری مدارک هویتی و سکونتی خواهند داشت.